چگونه می توان یک وب سایت راه اندازی کرد؟
برای راهاندازی یک وبسایت باید پنج کار را به ترتیب انجام دهید: ثبت دامنه، تهیه فضای میزبانی (هاست)، تنظیم DNS دامنه روی هاست، بارگذاری فایلها یا نصب سیستم مدیریت محتوا، و در پایان فعالسازی گواهی SSL. برای یک سایت معمولی این مراحل به دانش برنامهنویسی نیاز ندارد و بخش عمده کار در همان روز اول انجام میشود؛ آنچه زمان میبرد انتشار تغییرات DNS و آمادهسازی محتوا است.
گام اول: انتخاب و ثبت دامنه
دامنه (Domain) همان آدرسی است که کاربر در نوار مرورگر تایپ میکند. برای نمونه، آدرس اینترنتی شرکت میزبان داده پاسارگاد onlineserver.ir است. دامنه مالکیت دائمی نیست؛ آن را برای یک بازه مشخص (معمولاً یکساله و قابل تمدید) در اختیار میگیرید و اگر تمدید نشود، از دسترس خارج میشود.
در انتخاب نام چند نکته عملی کمک میکند: کوتاه و قابل تلفظ باشد، هنگام گفتن تلفنی بدون املا کردن قابل فهم بماند، از خط تیره و عدد اضافه پرهیز کند و تا حد امکان به نام برندتان نزدیک باشد.
درباره پسوند، دو مسیر رایج وجود دارد. پسوند ملی ir. زیر نظر مرجع ثبت دامنه ایران قرار دارد و ثبت آن نیازمند احراز هویت است؛ پسوندهای بینالمللی مانند com.، net. و org. از طریق ثباتهای بینالمللی ثبت میشوند. شرایط احراز هویت، زمان فعالسازی و هزینه تمدید بین این دو دسته یکسان نیست و بسته به ثبات و پسوند تفاوت دارد، پس پیش از خرید همان پسوند را جداگانه بررسی کنید. فهرست پسوندها و شرایط ثبت را میتوانید در صفحه تعرفه ثبت دامنه ببینید.
گام دوم: انتخاب فضای میزبانی متناسب با سایت
هاست، فضایی روی یک سرور همیشهروشن است که فایلها و پایگاه داده سایت شما را نگه میدارد و آن را به بازدیدکننده تحویل میدهد. سه پرسش، انتخاب را روشن میکند:
- سایت با چه فناوری ساخته میشود؟ اگر از PHP یا وردپرس استفاده میکنید، هاست لینوکس گزینه درست است؛ اگر پروژه با ASP.NET نوشته شده یا به پایگاه داده MSSQL نیاز دارد، باید سراغ هاست ویندوز بروید.
- مخاطب شما کجاست؟ برای مخاطب داخلی، میزبانی روی دیتاسنتر ایران تأخیر شبکه کمتری دارد؛ برای مخاطب خارج از کشور، دیتاسنترهای اروپا یا آمریکا منطقیتر است.
- حجم و ترافیک مورد نیاز چقدر است؟ یک سایت شرکتی یا وبلاگ تازهکار با هاست اشتراکی شروع میکند و در صورت رشد، مسیر ارتقا به سرور مجازی یا اختصاصی باز است؛ لازم نیست از ابتدا سرویس بزرگ بخرید.
کنترلپنل هاست هم مهم است، چون همه کارهای بعدی را از همانجا انجام میدهید؛ رایجترینها cPanel، DirectAdmin و Plesk هستند. انواع سرویسهای لینوکس، ویندوز و اختصاصی مانند هاست دانلود در صفحه هاست و فضای میزبانی با هم قابل مقایسهاند.
گام سوم: اتصال دامنه به هاست با تنظیم DNS
دامنه و هاست دو سرویس جدا هستند و تا زمانی که به هم معرفی نشوند، تایپ کردن آدرس شما به جایی نمیرسد. پس از خرید هاست، سرویسدهنده نام سرورها (Name Server) را در پنل کاربری یا ایمیل تحویل، به شما اعلام میکند. کافی است وارد پنل مدیریت دامنه شوید و همان مقادیر را جایگزین نام سرورهای پیشفرض کنید.
تغییر نام سرور بلافاصله در همهجای دنیا اعمال نمیشود، چون سرورهای DNS پاسخها را برای مدتی نگه میدارند. این انتشار معمولاً در چند ساعت کامل میشود اما ممکن است تا ۷۲ ساعت طول بکشد؛ در این بازه طبیعی است که سایت برای شما بالا بیاید و برای یک همکار هنوز نه. اگر پیش از انتقال میدانید که قرار است دامنه را جابهجا کنید، کاهش مقدار TTL رکوردها چند ساعت قبل از تغییر، این فاصله را کوتاهتر میکند.
رکوردهای ایمیل را هم فراموش نکنید: اگر ایمیل سازمانی شما روی سرویس دیگری است، پس از تعویض نام سرور باید رکوردهای MX و SPF را دوباره تنظیم کنید، وگرنه ایمیلها از کار میافتند.
گام چهارم: نصب سیستم مدیریت محتوا یا آپلود فایلها
حالا نوبت محتواست و دو مسیر پیش رو دارید. اگر سایت را خودتان مدیریت میکنید، نصب یک سیستم مدیریت محتوا (CMS) سادهترین راه است؛ وردپرس به دلیل فراوانی قالب، افزونه و آموزش فارسی رایجترین انتخاب است و روی کنترلپنلهای امروزی با نصبکنندههای خودکار در چند دقیقه بالا میآید؛ مراحل کامل آن در نصب وردپرس روی سی پنل آمده است. برای این کار به یک پایگاه داده نیاز دارید که کنترلپنل آن را با ویزارد میسازد. اگر مسیر وردپرس را انتخاب کردهاید، سرویسهای هاست وردپرس ایران برای همین کاربرد پیکربندی شدهاند.
مسیر دوم، آپلود مستقیم فایلهای سایتی است که خودتان یا تیم توسعه نوشتهاید. فایلها را با FTP یا از طریق File Manager کنترلپنل در پوشه اصلی سایت (معمولاً public_html) قرار میدهید و در صورت نیاز، فایل پشتیبان پایگاه داده را از phpMyAdmin وارد میکنید. در هر دو حالت، پیش از انتشار عمومی یک نسخه پشتیبان کامل بگیرید.
گام پنجم: فعالسازی SSL و انتقال به HTTPS
مرورگرها سایتهای بدون HTTPS را «ناامن» علامت میزنند، بنابراین SSL دیگر اختیاری نیست. برای بیشتر سایتها یک گواهی نوع DV کافی است که فقط مالکیت دامنه را بررسی میکند و بدون مدرک صادر میشود؛ نمونه رایگان آن را میتوانید طبق راهنمای نصب SSL رایگان Let’s Encrypt در سی پنل فعال کنید. اگر سابدامنههای متعدد دارید، گواهی Wildcard همه آنها را پوشش میدهد و اگر میخواهید هویت حقوقی شرکت در جزئیات گواهی دیده شود، نوع EV با ارائه مدارک صادر میشود. انواع گواهی و تفاوتهایشان در صفحه گواهینامه SSL توضیح داده شده است. برخی کنترلپنلها امکان صدور خودکار گواهی رایگان را هم دارند که در دسترس بودنش به تنظیمات سرویسدهنده بستگی دارد.
پس از نصب گواهی، دو کار باقی میماند: هدایت دائمی ترافیک از HTTP به HTTPS، و اصلاح محتوای ترکیبی (Mixed Content) یعنی تصویرها یا اسکریپتهایی که هنوز با آدرس http فراخوانی میشوند و باعث میشوند قفل مرورگر کامل نشود.
پیش از اعلام عمومی، این موارد را بررسی کنید
- سایت را روی موبایل و چند مرورگر مختلف باز کنید، نه فقط روی سیستم خودتان.
- فرم تماس و ایمیلهای خروجی را با یک ارسال آزمایشی امتحان کنید.
- صفحه ۴۰۴ و مسیرهای داخلی را بررسی کنید تا لینک شکسته نماند.
- سایت را در Google Search Console ثبت و نقشه سایت (sitemap) را معرفی کنید.
- مطمئن شوید نسخه پشتیبانگیری خودکار فعال است و یک بار بازیابی را آزمایش کنید.
راهاندازی پایان کار نیست
پس از انتشار، سه کار بهصورت دورهای ادامه پیدا میکند: تمدید بهموقع دامنه و هاست (فراموش شدن تمدید دامنه یکی از رایجترین دلایل از دسترس خارج شدن سایتهاست)، بهروزرسانی هسته و افزونههای CMS که مستقیماً به امنیت سایت مربوط است، و پایش در دسترس بودن سایت. با رعایت همین چرخه، ساختاری که در پنج گام بالا ساختید سالها بدون دردسر کار میکند.