مقدمه

شناخت دقیق مسیرهای ترافیک و کیفیت اتصال از ارکان تصمیم‌گیری فنی است. گاهی یک اختلال در دسترسی کاربران به یک سرویس، منشأیی local دارد و گاهی مسیر بین‌الملل یا لایه transit آن را تحت‌تأثیر قرار داده است. ابزارهایی که قادرند از نقاط مختلف جغرافیایی و شبکه‌ای اندازه‌گیری انجام دهند، این امکان را می‌دهند که از این بابت مطمئن شویم.

 RIPE Atlasچیست؟

RIPE Atlas  شبکه‌ای توزیع‌شده از دستگاه‌های کوچک Probe است که توسط سازمان‌ها و دیتاسنترها میزبانی می‌شوند. هر پروب از مسیر و آدرس همان میزبان برای اجرای تست‌ها استفاده می‌کند و نتایج را به سرور مرکزی RIPE ارسال می‌نماید. خدمات متداول شامل  Ping، Traceroute، DNS  و HTTP checks است. این شبکه جهانی بیش از ده‌هزار پروب دارد و در ایران نیز حدود۷۰  پروب فعال در مکان‌ها و اپراتورهای مختلف وجود دارد که امکان نظارت بر شبکه از دید کاربران داخلی را فراهم می‌سازد.

ساختار فنی و نحوه عملکرد پروب‌ها

پروب‌ها معمولاً به‌صورت سخت‌افزار کوچک یا نرم‌افزار روی سرور نصب می‌شوند و با یک شناسه منحصر‌به‌فرد (Probe ID) ثبت می‌گردند. هر پروب اطلاعاتی شامل ASN، کشور، نام میزبان و وضعیت اتصال را گزارش می‌کند. هنگام ایجاد Measurement در داشبورد، شما می‌توانید نوع تست، مقصد، و پروب‌های مبدأ (بر اساس کشور، ASN یا لیست دستی) را مشخص کنید. سپس RIPE Atlas تست‌ها را برنامه‌ریزی و اجرا می‌کند و نتایج را برای تحلیل در دسترس قرار می‌دهد.

سیستم اعتبار (Credits) و نحوه کسب آن

هر Measurement در RIPE Atlas هزینه‌ای بر حسب Credits دارد که به تعداد پروب‌ها، نوع تست و مدت اجرا وابسته است. برای کاهش هزینه‌ها و مشارکت در کامیونیتی، می‌توانید خودتان یک پروب میزبانی کنید؛ با آنلاین نگه‌داشتن پروب، به‌تدریج اعتبار کسب می‌کنید که قابل‌مصرف برای اجرای تست‌های شماست. تیم فنی آنلاین‌سرور یک پروب در شبکه خود مستقر کرده تا همواره اعتبار مورد نیاز برای تحلیل‌های دوره‌ای را داشته باشد.

ثبت‌نام و ورود به داشبورد

وارد سایت RIPE Atlas شوید.

• با حساب RIPE NCC خود وارد شوید یا ثبت‌نام کنید و ایمیل را تأیید نمایید.
• پس از ورود، به بخش Dashboard دسترسی خواهید یافت که وضعیت Probe ها، میزان Credits و Measurementهای ساخته‌شده را نشان می‌دهد.

برای ایجاد تست جدید: منوی Measurements → Create a measurement.

• اجرای پینگ و تریس‌روت از شبکه‌های ایرانی — راهنمای عملی و مرحله‌به‌مرحله

در این بخش، دقیق و عملیاتی توضیح می‌دهم چگونه از پروب‌های ایرانی برای گرفتن پینگ و تریس‌روت استفاده کنید و نتایج را قابل‌پژوهش و گزارش‌پذیر کنید.

گام اول — تعیین هدف و دامنه اندازه‌گیری

• مشخص کنید هدف چیست: بررسی دسترسی کلی، مقایسه بین اپراتورها، یا تحلیل مشکل خاص در یک پنجره زمانی.
• مشخص کنید چه اپراتورهایی را می‌خواهید بررسی کنید (مثلاً همراه اول، ایرانسل، شاتل، آسیاتک).

گام دوم — انتخاب نوع Measurement در داشبورد

• به Measurements → Create a measurement بروید.
• نوع تست را انتخاب کنید Ping  یا : Traceroute (برای بررسی اولیه از Ping شروع کرده، سپس برای تحلیل مسیر از Traceroute استفاده کنید).

گام سوم — تنظیمات دقیق برای Ping )گام‌به‌گام(

• : Targetآدرس  IP یا hostname مقصد  (مثلاً IP سرور: ۱۸۵٫x.x.x)
• Probes selection
• روش سریع:  Filter by Country → Iran
• روش اختصاصی:  وارد کردن اپراتورها  Select by ASN → ASN
• نمونه  ASNهای شناخته‌شده:
• همراه اول AS197207:
• ایرانسل AS44244:
• شاتلAS31549:
• آسیاتکAS43754:

• : Number of probes برای تحلیل مقایسه‌ای حداقل  ۱۰-۵پروب به ازای هر اپراتور، برای گزارش دقیق‌تر  ۲۵-۱۵پروب توصیه می‌شود.
• : Intervalفواصل زمانی بین نمونه‌گیری‌ها؛ برای مانیتور کوتاه‌مدت هر ۳۰۰-۶۰ ثانیه، برای اندازه‌گیری طولانی هر ۳۰۰-۱۸۰ ثانیه.
• : Durationطول کل تست (مثلاً ۱ ساعت برای تحلیل سریع، ۲۴ ساعت برای تحلیل روند روزانه).
• قبل از Create، داشبورد مقدار Credits مصرفی را نشان می‌دهد؛ بررسی و سپس ایجاد Measurement.

گام چهارم — تنظیمات دقیق برای Traceroute

• Type: Traceroute
• Target  آدرس IP/دامنه.
• Probes  : Country/ASN مانندPing
•  : Packets per probe معمولاً ۵-۳ بار در هر نمونه منطقی است.
• : Max hopsمی‌توانید روی ۳۰ یا ۴۰ تنظیم کنید (پیش‌فرض ۳۰ کافی است).
• Interval  و Duration را تعیین کنید و Measurement را اجرا کنید.

گام پنجم — مشاهده نتایج و دانلود

– Results → انتخاب Measurement موردنظر → مشاهده جدول، نمودار و مسیرها.

– داده‌ها را می‌توانید به‌صورت CSV یا JSON دانلود کنید تا در ابزارهای داخلی (Excel، دیتابیس یا داشبورد مانیتورینگ) تحلیل شوند.

نمونه CLI برای تست محلی (برای تکمیل تحلیل)

– در ویندوز: `ping -n 10 185.x.x.x` و `tracert 185.x.x.x`

– در لینوکس/مک: `ping -c 10 185.x.x.x` و `traceroute 185.x.x.x`

تحلیل نتایج — چطور بفهمیم مشکل از اپراتور است یا مسیر بین‌الملل

چند چک‌پوینت کلیدی برای تحلیل:

– اگر پروب‌های متعلق به یک اپراتور (مثلاً ایرانسل) همگی قبل از خروج از ASN آن اپراتور قطع شوند یا packet loss بالا نشان دهند ، احتمال زیاد مشکل داخلی اپراتور است.

– اگر پروب‌های داخلی تا خروج از ASN اپراتور سالم باشند اما در هاپ‌های بعدی (معمولاً در transit یا peer) قطع شوند ، مشکل مسیر بین‌الملل یا transit است.

– اگر یک یا چند هاپ در Traceroute به ICMP/UDP پاسخ ندهند، لزوماً به معنی قطع کامل نیست ، ممکن است سیاست‌های فایروال یا ICMP rate limiting وجود داشته باشد؛ بنابراین از چندین پروب و زمان‌های مختلف استفاده کنید.

– بررسی آخرین هاپ مشترک: اگر همه پروب‌ها تا یک هاپ مشخص می‌آیند و بعد همه قطع می‌شوند، آن هاپ نقطه مهمی برای پیگیری است.

 APIو اتوماسیون — نمونه JSON  و روش اجرا

اگر می‌خواهید آزمایش‌ها را اتوماتیک کنید، از API RIPE Atlas استفاده کنید. نمونه  JSON ساخت یک: Traceroute

“`

{

  “definitions”: [

    {

      “target”: “185.x.x.x”,

      “type”: “traceroute”,

      “description”: “Traceroute from Iranian probes (ASN filtered)”,

      “interval”: 300,

      “packets”: 3

    }

  ],

  “probes”: [

    { “requested”: 10, “tags”: { “asn”: “44244” } }

  ]

}

“`

برای ارسال درخواست از curl (نمونه):

“`

curl -X POST -H “Content-Type: application/json” -H “Authorization: Key YOUR_API_KEY” -d @measurement.json https://atlas.ripe.net/api/v2/measurements

“`

نتیجه‌گیری

RIPE Atlas  یک ابزار برای شرکت‌های هاستینگ و اپراتورها مانند  آنلاین سرور است. این سامانه به‌عنوان یک منبع مرجع جهت تشخیص محل اختلال، مقایسه بین اپراتورها و پیگیری دقیق با ارائه‌دهندگان transit اهمیت دارد. استفاده منظم از RIPE Atlas و ترکیب آن با لاگ‌های داخلی، باعث افزایش سرعت تشخیص و کاهش زمان بازیابی سرویس می‌شود.