چگونه دامنه خود را مدیریت کنم؟

مدیریت دامنه در عمل یعنی کنترل چهار چیز: اطلاعات مالکیت و تماس (WHOIS)، نیم‌سرورها، رکوردهای DNS و وضعیت دامنه (قفل، تمدید و انتقال). همهٔ این کارها از پنل کاربری همان شرکتی انجام می‌شود که دامنه را از آن ثبت کرده‌اید و برای دامنه‌های ملی مانند .ir، بخشی از تنظیمات در پنل مرکز ثبت دامنه (ایرنیک) هم در دسترس است.

نقطهٔ شروع: صفحهٔ مدیریت دامنه

مسیر کلی در بیشتر پنل‌ها یکسان است: وارد پنل کاربری خود شوید، بخشی با عنوان «دامنه‌های من» یا «سرویس‌های من» را باز کنید و روی دامنهٔ موردنظر کلیک کنید تا صفحهٔ مدیریت آن باز شود. نام دقیق منوها بین شرکت‌ها فرق می‌کند، اما تقریباً همهٔ آن‌ها همین بخش‌ها را دارند:

• تغییر نیم‌سرورها (Nameservers)
• مدیریت رکوردهای DNS
• ویرایش اطلاعات مالک و تماس‌ها
• قفل دامنه و دریافت کد انتقال
• تمدید و تنظیم تمدید خودکار

پیش از هر تغییری، یک نسخه از تنظیمات فعلی (به‌ویژه رکوردهای DNS) را برای خودتان نگه دارید. بازگرداندن یک پیکربندی درست، بسیار ساده‌تر از بازسازی آن از حافظه است.

نیم‌سرور یا رکورد DNS؟ تفاوتی که اغلب اشتباه می‌شود

نیم‌سرور تعیین می‌کند «چه کسی» باید به پرسش‌های DNS دربارهٔ دامنهٔ شما پاسخ بدهد؛ رکورد DNS تعیین می‌کند «چه پاسخی» داده شود. نیم‌سرورها در سطح ثبت دامنه ذخیره می‌شوند و رکوردها در همان سروری که نیم‌سرور به آن اشاره می‌کند.

نتیجهٔ عملی این تفاوت مهم است: تا زمانی که نیم‌سرورهای دامنه روی مجموعهٔ «الف» تنظیم است، رکوردهایی که در پنل مجموعهٔ «ب» می‌سازید هیچ اثری ندارند. بنابراین اولین قدم در عیب‌یابی هر مشکل DNS این است که ببینید دامنه در حال حاضر به کدام نیم‌سرورها واگذار شده و آیا اصلاً همان‌جایی است که فکر می‌کنید. اگر می‌خواهید مدیریت رکوردها را از هاست جدا و متمرکز کنید، یک سرویس DNS اختصاصی این کار را ساده‌تر و پایدارتر می‌کند.

رکوردهایی که بیشتر با آن‌ها سروکار دارید

• A و AAAA: اتصال یک نام به نشانی IPv4 و IPv6.
• CNAME: نام مستعار برای یک نام دیگر؛ روی ریشهٔ دامنه معمولاً قابل استفاده نیست.
• MX: مقصد ایمیل دامنه به همراه اولویت هر سرور.
• TXT: برای SPF، DKIM، DMARC و تأییدیه‌های مالکیت سرویس‌های مختلف.
• NS: واگذاری یک زیردامنه به نیم‌سرورهای دیگر.
• CAA: مشخص می‌کند کدام مراجع صدور گواهی مجاز به صدور SSL برای دامنه هستند.
• SRV: معرفی سرویس‌هایی که روی پورت مشخصی کار می‌کنند.

اگر سرویس شما مخاطب بین‌المللی دارد و می‌خواهید پاسخ DNS بر اساس موقعیت کاربر متفاوت باشد، این کار با رکوردهای معمولی ممکن نیست و به سرویسی مانند GeoDNS نیاز دارید.

TTL و انتشار تغییرات

هر رکورد یک TTL دارد؛ یعنی مدتی که سرورهای میانی مجازند پاسخ را در حافظهٔ خود نگه دارند. تا پایان این مدت، بخشی از کاربران همچنان مقدار قدیمی را می‌بینند. به همین دلیل، پیش از هر مهاجرت برنامه‌ریزی‌شده، ابتدا TTL رکوردهای مربوطه را کم کنید، چند برابر مقدار قبلی صبر کنید، سپس تغییر را اعمال کنید و بعد از پایدار شدن اوضاع، TTL را به مقدار عادی برگردانید. تغییر نیم‌سرور معمولاً دیرتر از تغییر یک رکورد ساده در سطح جهانی منتشر می‌شود.

اطلاعات WHOIS و تماس‌ها

اطلاعات مالک، مدیر و تماس فنی دامنه باید واقعی و به‌روز باشد. مهم‌ترین بخش، آدرس ایمیل تماس است: هشدارهای تمدید، درخواست‌های تأیید انتقال و اطلاعیه‌های مرکز ثبت به همین نشانی می‌رود. اگر این ایمیل روی خودِ همان دامنه تعریف شده باشد، یک خرابی در سرویس ایمیل می‌تواند شما را از هشدارهای حیاتی محروم کند؛ بهتر است یک نشانی مستقل ثبت کنید.

در بسیاری از دامنه‌های بین‌المللی، تأییدنکردن ایمیل تماس می‌تواند به تعلیق دامنه منجر شود. همچنین تغییر مالک، در بیشتر پسوندها یک فرایند رسمی با تأیید طرفین است، نه یک ویرایش ساده در فرم.

قفل دامنه و کد انتقال (EPP)

قفل دامنه (Registrar Lock) جلوی انتقال ناخواسته به شرکت دیگر را می‌گیرد و در حالت عادی باید همیشه فعال باشد. تنها زمانی آن را باز کنید که واقعاً قصد انتقال دارید.

برای انتقال دامنه‌های بین‌المللی، پس از باز کردن قفل باید کد انتقال یا همان کد EPP را از پنل دریافت کنید و به شرکت مقصد بدهید. این کد مثل رمز عبور دامنه است؛ آن را در کانال‌های عمومی نفرستید و پس از پایان انتقال، بازتولیدش کنید. در دامنه‌های ملی، انتقال معمولاً از مسیر پنل مرکز ثبت و با تأیید مالک انجام می‌شود و جزئیاتش با دامنه‌های بین‌المللی یکسان نیست. توجه داشته باشید که پس از ثبت دامنه یا تغییر مالکیت، انتقال برای مدتی امکان‌پذیر نیست؛ این محدودیت را قوانین هر پسوند تعیین می‌کند.

تمدید و تمدید خودکار

تمدید، مهم‌ترین بخش مدیریت دامنه است، چون تنها اشتباهی است که می‌تواند برگشت‌ناپذیر باشد. پس از پایان اعتبار، دامنه ابتدا از دسترس خارج و وارد دوره‌های مهلت و بازیابی می‌شود؛ طول این دوره‌ها و هزینهٔ بازیابی در هر پسوند متفاوت است و بازیابی معمولاً بسیار گران‌تر از یک تمدید ساده تمام می‌شود. اگر دامنه در همان مرحله هم آزاد شود، ممکن است دیگری آن را ثبت کند.

برای اینکه این اتفاق نیفتد، تمدید خودکار را فعال کنید، اعتبار حساب یا روش پرداخت را معتبر نگه دارید و مستقل از هشدارهای شرکت، یک یادآور در تقویم خودتان بگذارید. تمدید چندساله هم گزینهٔ خوبی برای دامنه‌های اصلی کسب‌وکار است. فهرست پسوندها و شرایط ثبت و تمدید را می‌توانید در صفحهٔ تعرفهٔ دامنه ببینید. و اگر تازه می‌خواهید یک دامنه بین‌المللی بگیرید، دامنه بین‌المللی و نحوه فعال‌سازی آن مسیر کار را توضیح داده است.

چند نکتهٔ امنیتی

• روی حساب کاربری پنل، رمز یکتا و ورود دومرحله‌ای فعال کنید.
• قفل دامنه را جز در زمان انتقال، باز نگذارید.
• دسترسی افراد به پنل را محدود و پس از پایان همکاری، حذف کنید.
• پیش از حذف یک رکورد، مطمئن شوید سرویس دیگری به آن وابسته نیست؛ حذف یک رکورد TXT می‌تواند تحویل ایمیل شما را خراب کند.
• تغییرات را در ساعت‌های کم‌ترافیک انجام دهید و نتیجه را با ابزارهای بررسی DNS راستی‌آزمایی کنید.

جمع‌بندی

مدیریت دامنه کار پیچیده‌ای نیست، اما نظم می‌خواهد: بدانید دامنه به کدام نیم‌سرور واگذار شده، رکوردها را جایی که واقعاً فعال است ویرایش کنید، اطلاعات تماس را درست نگه دارید، قفل را فعال بگذارید و تمدید را به شانس نسپارید. اگر پیکربندی DNS یا مهاجرت سرویس‌ها برایتان حساس است، می‌توانید از خدمات پشتیبانی فنی کمک بگیرید تا تغییرات بدون قطعی انجام شود.